...lufta fillon me kuptimin e shkaqeve të krizave dhe ajo vazhdon me ndryshimin e mendësisë dhe praktikës...

Agresioni serb dhe nevoja e rikthimit të Zonës së Sigurisë përgjatë kufirit Kosovë-Serbi nga KFOR-i

Pushteti i Serbisë, në stilin e tij të kapardisjes së të fortit, gjoja për mbrojtjen e popullsisë serbe në atë pjesë të Kosovës, të cilën nuk e rrezikonte askush dhe me asgjë, dërgoi e përqendroi forca të mëdha ushtarake, me teknikë luftarake, tanke, automjete të blinduara, helikopterë, drone dhe aeroplanë luftarakë, kundër një force policore të Kosovës, të përbërë prej rreth 30 policësh të Njësisë Speciale

Adil Fetahu

02/10/2021 - 15:38

Problemi i targave të automjeteve  për sa nuk u shndërrua në luftë të armatosur

Prej përfundimit të luftës dhe shkëputjes së Kosovës nga Serbia (1999), problemi i lëvizjës së qytetarëve midis këtyre dy vendeve është bërë problem i patejkalueshëm, sidomos i lëvizjes së shqiptarëve nëpër Serbi. Me këmbnguljen dhe ndërmjetësimin e faktorëve ndërkombëtarë, janë bërë disa përpërjekje për zgjidhjen e këtij problemi dhe për mundësimin e lëvizjes së lirë të qytetarëve dhe të mallrave mes dy vendeve, por Serbia gjithnjë i ka sabotuar dhe shkel marrëveshjet.

Në vitin 2011 u nënshkrua në Bruksel marrëveshja për lërizjen e lirë. Sipas asaj marrëveshje  prej 11 pikash, ishte përcaktuar që banorët e të dy palëve të jenë të lirë të udhëtojnë e lëvizin brënda ose nëpër territorin e palës tjetër, me dokumentin (lejen e njohtimit) dhe dokumentin e hyrje-daljes kur janë tranzit për në vende tjera, si dhe me leje të vozitjes.

Në pikën 6 të asaj marrëveshje ishte përcaktuar se: “Si masë të përkohëshme, pushteti në Kosovës do ta vazhdojë vlefshmërinë e  targave  KS të regjistrimit të automjeteve, për një periudhë fillestare prej pesë (5) vjetëve, pas së cilës të dy palët do ta shqyrtojnë përsëri këtë çështje (nëse është e nevojshme edhe me ndërmjetësimin e BE-së)”.

Por pushteti i Serbisë nuk i ka pranuar targat e regjistrimit të automjeteve me regjistrimin RKS (Republika e Kosovës), veçse me rastin e kalimit të kufirit për të hyrë në territorin e Serbisë, duhej t’i hiqnin tabelat me regjistrim RKS, dhe në vend të tyre t’i vinin tabelat e regjistrimit të përkohëshëm (“Proba”) të Serbisë. Ky problem vazhdoi tërë kohën.

Pas kalimit të periudhës pesëvjeçare, të përcaktuar në pikën 6 të Marrëveshjes së vitit 2011, më 14 shtator 2016,  përsëri me ndërmjetësimin e BE-së, u arrit njëfarë marrëveshje dhe u nënshkrua në Bruksel i ashtuquajturi Aranxhmani lidhur me finalizimin e implementimit të Marrëveshjes mbi lëvizjen e liëe, të vitit 2011. Teksti i aranxhmanit ka këtë përmbajtje (prej 9 pikash):

1 Palët kontraktuese janë pajtuar që pjesët përkatëse të targave të automjeteve të mbulohen me dy fletë-letre të bardhë ngjitëse.

2. Ky sistem me letër-ngjitëse hyn në fuqi më 15 nëntor 2016.

3. Infrastruktura administrative për dhënien e të gjithë dokumenteve të nevojshme për regjistrimin e automjeteve me targat e lëshuara nga pushteti i Kosovës hyn në fuqi më nëntor të vitit 2016.

4. Regjistrimi i të gjitha automjeteve me targat e lëshuara nga organet kompetente të Kosovës (KS / RKS), do të fillojë më 15 janar 2017 dhe do të zgjatë 12 muaj, pas të cilit afat do të bëhet vlerësimi nga të dy palët, me ndërmjetësimin e BE-së.

5. Në Kosovë do të vazhdojnë të vlejnë targat KS edhe 5 vjet, dhe në fund çështja do të rishqyrtohet nga të dy palët (me ndimën e BE-së poqese është e nevojshme).

6. Përjashtimi nga tatimi dhe detyrimet e tjera për regjistrimin e automjeteve do të garantohet nga ana e Kosovës, në të njëjtën mënyrë sikur ishte në rastin paraprak. Do të krijohet një bashkëpunim i afërt dhe i shpejtë midis dy palëve për të verifikuar pronësinë e automjeteve.

7. Fushatën për informimin e opinionit për t’i shpjeguar se cilat praktika janë të nevojshme për riregjistrimin e automjeteve do ta zhvillojnë të dy palët dhe BE-ja. Shqyrtimet e tjera mbi fushëveprimin dhe mënyrat e asaj fushate do të shqyrtohen në Grupin për Zbatimin.

8. Në targat e automjeteve që iu nënshtrohen procesit të riregjistrimit, nuk do të zbatohet sistemi i letrës ngjitëse.

9. Për shkak të ndjeshmërisë në lidhje me pikat e mësipërme, palët janë pajtuar që ta shqyrtojnë zbatimin e këtyre pikave në afat prej tre muajve.

   

* * *

Çka shpërfaqi problemi i targave

Afati  pesëvjeçar për rishqyrtimin e problemit të targave ka skaduar më 15 shtator 2021, por edhe Serbia edhe BE-ja e kanë heshtur këtë çështje, ndërsa Serbia ka vazhduar me politikën e saj të mospranimit të targave të Kosovës, me regjistrim RKS. Në këtë gjendje, Qeveria e Kosovës me plot të drejtë ndërmori hapin e saj të ndërsjelltësisë ndaj Serbisë që as targat e Serbisë të mos pranohen në Kosovë, veçse të gjitha automjetet me regjistrim të Serbisë, me rastin e hyrjes brenda territorit të Kosovës, të pajisen me targa të përkohëshme të lëshuara nga organet kompetente të Kosovës.

Këtë ndërsjelltësi Kosova e zbatoi duke filluar prej 20 shtator 2021, në të gjitha pikat e kalimit të kufirit midis Kosovës e Serbisë. Kryetari Aleksandar Vuçiç, qeveria dhe strukturat e tjera kriminale të Serbisë, i ndërsyen kriminelët serbë në Veri të Kosovës që ta kundërshtojnë ndërsjelltësinë lidhur me targat, të bllokojnë rrugët dhe të mos lejojnë zbatimin e saj. Qeveria e Kosovës angazhoi Njësinë Speciale të Policisë së Kosovës që të ndihmonte zyrtarët e kufirit për zbatimin e ndërsjelltësisë (reciprocitetit). Pasoi bllokimi i plotë i rrugëve në vendkalimet në Bërnjakë e Jarinjë, provokimi i policisë speciale të Kosovës nga banditët serbë, me qëllim të shkaktimit të incidenteve. Policia e Kosovës me u soll me mençuri, duke mos reaguar ndaj provokimeve të banditëve serbë. 

Pushteti i Serbisë, në stilin e tij të kapardisjes së të fortit, gjoja për mbrojtjen e popullsisë serbe në atë pjesë të Kosovës, të cilën nuk e rrezikonte askush dhe me asgjë, dërgoi e përqendroi forca të mëdha ushtarake, me teknikë luftarake, tanke, automjete të blinduara, helikopterë, drone dhe aeroplanë luftarakë, kundër një force policore të Kosovës, të përbërë prej rreth 30 policësh të Njësisë Speciale. Natyrisht, aty ishin edhe qindra serbë të barikaduar me automjete të rënda për të bllokuar rrugët. Çështja e targave  u përdor si pretekst për të demonstruar forcën dhe kërcënuar sovranitetin e Kosovës nga ana e Serbisë. Sepse në pikat tjera kufitare: në Merdar, te Dheu i Bardhë dhe gjetkë, zbatimi i reciprocitetit zhvillohej pa asnjë problem, pengesë e vonesë.

Gjatë tërë kohës sa zgjati bllokimi i kufirit në Jarinjë e Bërnjakë, propaganda mediale serbe dhe ajo ruse dërgonin informata e raporte alarmante e nxitëse, sa që pritej se në çdo moment do të përlciste lufta e armatosur. Për të ndihmuar këtë propagandaë, helikopterët, dronët dhe aeroplanët luftarakë të ushtrisë së Serbisë, fluturonin ulët mbi vijën kufirit.

Duke parë rrezikun e përshkallëzimit të gjendjes së sigurisë, KFOR-i dërgoi njësitet e tij në Bërnjakë e Jarinjë për të mbikëqyrur vijën e kufirit dhe evituar rrezikun e shpërthimit të një konflikti të armatosur, siç kërcënoi Serbia me forcat e saj të dërguara pranë kufirit. Nga ana tjetër, diplomacia evropiane, përmes përfaqësuesit të saj për dialogun midis Kosovës e Serbisë, Mirosllav Llajçak, ndërmori një ofensivë diplomatike për të arritur një marrëveshje midis palëve dhe për të shtendosur gjendjen e krijuar me pretekstin e targave.

Më 30 shtator2021, në bisedimet që ndërmjetësoi Lajçaku në Bruksel, midis përfaqësuesit të Kosovës dhe atij Serbisë, u arrit njëfarë marrëveshje e përkohëshme, vetëm sa për ta tejkaluar përshkallëzimin e rrezikut të konfliktit, por jo edhe një zgjidhje e problemit. Tejkalimi  i rrezikut u zgjidh me marrëveshjen për tërheqjen e Njësisë Speciale të Policisë së Kosovës nga pikat kufitare të Jarinjës e Bërnjakës, vendosjen e përkohëshme, për dy javë, të njësisë së KFOR-it në ato pika kufitare, heqjen e barrikadave të bandave serbe; nga 4 tetori të nisë zbatimi i vendosjes së letrave ngjitëse mbi targat e automjeteve që hyjnë nga Serbia në Kosovë dhe atyre që hyjnë nga Kosva në Serbi. Kjo është konsideruar si zgjidhje e përkohëshme, derisa një ekip i përbërë nga zyrtarë të BE-së, të Kosovës dhe të Serbisë, të merren vesh për një zgjidhje të përhershme që do të arrihet në formatin e dialogut të nivelit të lartë.

Kriza e targave shpërfaqi problemin e ditur se konflikti i ngrirë, të cilin e parapëlqen Serbia, në çdo moment edhe për rastin më banal mund “të shkrihet” e të shndërrohet në konflikt të armatosur midis dy vendeve e me rrezikim të përhapjes në tërë rajonin. Sepse këtë konflikt e dëshiron dhe nxit politika ruse, përmes Serbisë. Kjo u vërejtë qartë në dekadën e fundit të shtatorit, kur Serbia iu kërcënua haptas Kosovës me të gjitha mjetet dhe forcat ushtarake të cilat i aktivizoi dhe i përqendroi në kufi me Kosovën.

KFOR-i të rikthejë Zonën e Sigurisë përgjatë kufirit të Kosovës me Serbinë

Kërcënimi më i hapur i Serbisë me luftë të armatosur në këto 21 vjet pas çlirimit të Kosovës, është një mësim i qartë për Kosovën dhe për bashkësinë ndërkombëtare, se Serbia nuk ka hequr dorë nga pretendimet territoriale dhe nga ripushtimi i Kosovës. Me këtë pretendim Serbia manovron me të gjitha mundësitë për të mos arritur marrëveshje për gjendjen e përhershme të problemit me Kosovën. Në këto pretendime e ka përkrahjen, nxitjen dhe ndihmën e Rusisë, sikur u pa edhe në këtë rast të “krizës së targave”. Përpveç propagandës mediale dhe diplomatike, me retorikën më të vrazhdë, që zhvillonte Rusia kundër Kosovës dhe shqiptarëve gjatë asaj krize, sikurse edhe tërë kohën para saj, forcat e ushtrisë serbe të përqendruara pranë kufirit me Kosovës, i inspektoi ambasadori i Rusisë në Beograd, Aleksandër Bocan-Harçenko, tok me ministrin dhe me shefin e Shtatmadhorisë së Ushtrisë së Serbisë, dhe lavdëroheshin se si aeroplanët luftarakë të Rusisë, që i ka blerë Serbia, po fluturonin mbi kufirin Kosovë-Serbi!

Ky është rasti që duhet ta shtyjë KFOR-in ta rikthejë Zonën e Sigurisë  përgjatë tërë kufirit të Kosovës me Serbinë, ashtu siç ka qenë i caktuar me Marrëveshjen Tekniko-Ushtarake të Kumanovës: Zona tokësore e sigurisë në 5 km gjërësi të rripit tokësor brenda territorit të Serbisë nga kufiri me Kosovën, Zona e Sigurisë Ajrore 25 km prej  kufirit. Politika e Serbisë nuk ka ndryshuar ndaj Kosovës; është e njëjta politikë, me të njëjtët njerëz, si ajo e para vitit 1999, vetëm se realiteti dhe rrethanat kanë ndryshuar. 

Sipas autorizimeve nga Marrëveshja e Kumanovës (neni 2 par.6), “Komandanti i KFOR-it e kontrollon dhe bashkërendon përdorimin e hapësirës ajrore mbi Kosovën dhe mbi Zonën e Mbrojtes ajrore. Shkelja e cilësdo nga dispozitat e Marrëveshjes së Kumanovës, duke përfshirë edhe rregullat e procedurës së Komandantit të KFOR-it për administrimin e hapësirës ajrore mbi Kosovën, si dhe fluturimet e paautorizuara ose aktivizimi i Mbrojtjes së integruar kundërajrore të RFJ, brenda Zonës së Mbrojtje Ajrore,- do të jenë cak i aksionit të KFOR-it, duke përfshirë edhe forcën e domosdoshme…”.

Zonën e Mbrojtjes Tokësore e ka hequr KFOR-i në vitin 2001, ndërsa Zonën e Mbrojtjes Ajrore e ka reduktuar në 5 km. Por me rastin e “Krizës së targave”, u pa se ka qenë gabim i KFOR-it heqja e zonave të sigurisë, të përcaktuara me Marrëveshjen e Kumanovës.

Prandaj, Presidentja dhe Kryeministri i Kosovës duhet të bisedojnë, të kërkojnë dhe ta bindin Komandantin e KFOR-it dhe Sekretarin e Përgjithshëm të NATO-s  që t’i rikthejë zonat mbrojtëse përgjatë kufirit të Kosovës me Serbinë, siç kanë qenë para vitit 2001, duke hequr ato zona vetëm ndaj kufirit me Malin e Zi, që ishin caktuar kur Mali Zi ishte në përbërje të të vetëquajturës RFJ.

         

Albania Web Design & Development by: WWW.FIT.ALFIT.AL WEB DESIGN ALBANIA