Alarmi` profesorit amerikan në OKB për veprimet e Trampit në Venezuelë dhe 76 ndërhyrjet e SHBA-së

Fjala e profesorit amerikan Xhefri Sahs në Këshillin e Sigurimit mbajtur dy ditë pas veprimit të Trampit në Venezuelë, shpreh shqetësimin e madh se nëse shtetet anëtare dështojnë të mbrojnë të drejtën ndërkombëtare, siç kanë dështuar në të kaluarën, bota kalon në anarki, luftë botërore dhe shfarosje. Ai fajëson Shtetet e Bashkuara për ndërhyrjet e saj rreth botës, herë me dhunë ushtarake e herë duke përdorur operacione të fshehta me inteligjencën e saj (CIA-n), herë duke nxitur trazira e herë duke përdorur median, dhe herë të tjera duke përdorur ryshfete ndaj zyrtarëve të lartë dhe ushtarakë, duke mos lënë pa përdorur vrasjet e synuara, operacionet me flamur të rremë dhe luftën ekonomike. Veprimet përkatëse kanë filluar që nga viti 1947, fill pas luftës së dytë botërore, dhe numri` tyre tashmë ka shkuar në 76, me Venezuelën të përbëjë rastin e fundit. SHBA-ja, si e tillë, ka kryer gati çdo vit një ndërhyrje të paligjishme jashtë vendit. —Ylli Përmeti    

Z. President,

Anëtarë të nderuar të Këshillit të Sigurimit,

Çështja para Këshillit sot nuk është karakteri i qeverisë së Venezuelës.

Çështja është nëse ndonjë Shtet Anëtar - me forcë, shtrëngim ose mbytje ekonomike - ka të drejtë të përcaktojë të ardhmen politike të Venezuelës ose të ushtrojë mbikëqyrje mbi punët e saj.

Kjo pyetje shkon drejtpërdrejt te Neni 2(4) i Kartës së Kombeve të Bashkuara, i cili ndalon kërcënimin ose përdorimin e forcës kundër integritetit territorial ose pavarësisë politike të çdo shteti.

Këshilli duhet të vendosë nëse ky ndalim duhet të mbahet apo të hiqet dorë. Braktisja e tij do të kishte pasoja të llojit më të rëndë.

Sfondi dhe konteksti

Që nga viti 1947, politika e jashtme e Shteteve të Bashkuara ka përdorur vazhdimisht forcën, veprimet e fshehta dhe mashtrimet politike për të sjellë ndryshimin e regjimit në vendet e tjera. Kjo është një çështje e dokumentuar me kujdes nga të dhënat historike. Në librin e saj “Ndryshimi i Fshehtë i Regjimit” (2018), politologia Lindsey O'Rourke dokumenton 70 përpjekje për operacione të ndryshimit të regjimit në SHBA vetëm mes viteve 1947 dhe 1989.

Këto praktika nuk përfunduan me Luftën e Ftohtë. Që nga viti 1989, operacionet kryesore të ndryshimit të regjimit të Shteteve të Bashkuara të ndërmarra pa autorizimin e Këshillit të Sigurimit kanë përfshirë, ndër më me pasoja: Irakun (2003), Libinë (2011), Sirinë (nga viti 2011), Hondurasin (2009), Ukrainën (2014) dhe Venezuelën (nga viti 2002 e tutje).

Metodat e përdorura janë të mirë-vendosura dhe të dokumentuara mirë. Ato përfshijnë luftë të hapur; operacione të fshehta inteligjence; nxitje të trazirave; mbështetje për grupet e armatosura; manipulim të mediave masive dhe sociale; ryshfet të zyrtarëve ushtarakë dhe civilë; vrasje të synuara; operacione me flamur të rremë; dhe luftë ekonomike që synon rrënimin e jetës civile.

Këto masa janë të paligjshme sipas Kartës së OKB-së dhe zakonisht rezultojnë në dhunë të vazhdueshme, konflikt vdekjeprurës, paqëndrueshmëri politike dhe vuajtje të thella të popullsisë civile.

Rasti i Venezuelës

Regjistrimi i fundit i Shteteve të Bashkuara në lidhje me Venezuelën është i qartë. Në prill të vitit 2002, Shtetet e Bashkuara dinin dhe miratuan një përpjekje për grusht shteti kundër qeverisë venezueliane. Në vitet 2010, Shtetet e Bashkuara financuan grupe të shoqërisë civile të përfshira në mënyrë aktive në protesta antiqeveritare, veçanërisht në vitin 2014. Kur qeveria i shtypi protestat, SHBA-të vazhduan me një sërë sanksionesh. Në vitin 2015, Presidenti Barack Obama e shpalli Venezuelën “një kërcënim të pazakontë dhe të jashtëzakonshëm për sigurinë kombëtare dhe politikën e jashtme të Shteteve të Bashkuara”.

Në vitin 2017, në një darkë me udhëheqës të Amerikës Latine në anësoret e Asamblesë së Përgjithshme të OKB-së, Presidenti Tramp diskutoi hapur mundësinë e pushtimit të Venezuelës nga SHBA-të për të rrëzuar qeverinë. Gjatë viteve 2017 deri në vitin 2020, SHBA-të vendosën sanksione gjithëpërfshirëse ndaj kompanisë shtetërore të naftës. Prodhimi i naftës ra me 75 përqind nga viti 2016 deri në vitin 2020, dhe PBB-ja reale për frymë (PPP) ra me 62 përqind.

Asambleja e Përgjithshme e OKB-së ka votuar vazhdimisht me shumicë dërrmuese kundër masave të tilla të njëanshme shtrënguese. Sipas ligjit ndërkombëtar, vetëm Këshilli i Sigurimit ka autoritetin për të vendosur sanksione të tilla.

Më 23 janar 2019, Shtetet e Bashkuara e njohën në mënyrë të njëanshme Juan Guaidón si “president të përkohshëm” të Venezuelës dhe më 28 janar 2019 ngrinë afërsisht 7 miliardë dollarë asete sovrane venezueliane të mbajtura jashtë vendit dhe i dhanë Guaidós autoritet mbi asete të caktuara.

Këto veprime janë pjesë e një përpjekjeje të vazhdueshme të Shteteve të Bashkuara për ndryshimin e regjimit që përfshin më shumë se dy dekada.

Përshkallëzimi i fundit botëror i Shteteve të Bashkuara

Gjatë vitit të kaluar, Shtetet e Bashkuara kanë kryer operacione bombardimi në shtatë vende, asnjëra prej të cilave nuk ishte autorizuar nga Këshilli i Sigurimit dhe asnjëra prej të cilave nuk ishte ndërmarrë në vetëmbrojtje të ligjshme sipas Kartës. Vendet e synuara përfshijnë Iranin, Irakun, Nigerinë, Somalinë, Sirinë, Jemenin dhe tani Venezuelën.

Gjatë muajit të kaluar, Presidenti Tramp ka lëshuar kërcënime të drejtpërdrejta kundër të paktën gjashtë shteteve anëtare të OKB-së, duke përfshirë Kolumbinë, Danimarkën, Iranin, Meksikën, Nigerinë dhe sigurisht Venezuelën. Këto kërcënime janë përmbledhur në Shtojcën I të kësaj deklarate.

Çfarë është në rrezik sot

Anëtarët e Këshillit nuk thirren për të gjykuar Nicolás Maduro. Ata nuk thirren për të vlerësuar nëse sulmi i fundit i Shteteve të Bashkuara dhe karantina detare e vazhdueshme e Venezuelës rezultojnë në liri apo në nënshtrim. Anëtarëve të Këshillit u kërkohet të mbrojnë të drejtën ndërkombëtare, dhe konkretisht Kartën e Kombeve të Bashkuara.

Shkolla realiste e marrëdhënieve ndërkombëtare, e artikuluar në mënyrën më brilante nga John Mearsheimer, e përshkruan me saktësi gjendjen e anarkisë ndërkombëtare si “tragjedia e politikës së fuqive të mëdha”. Prandaj, realizmi është një përshkrim i gjeopolitikës, jo një zgjidhje për paqen. Përfundimi i saj është se anarkia ndërkombëtare çon në tragjedi.

Pas Luftës së Parë Botërore, Lidhja e Kombeve u krijua për t`i dhënë fund tragjedisë përmes zbatimit të së drejtës ndërkombëtare. Megjithatë, kombet kryesore të botës dështuan të mbronin të drejtën ndërkombëtare në vitet 1930, duke çuar në një luftë të re botërore.

Kombet e Bashkuara dolën nga ajo katastrofë si përpjekja e dytë e madhe e njerëzimit për të vendosur të drejtën ndërkombëtare mbi anarkinë. Sipas fjalëve të Kartës, OKB-ja u krijua “për të shpëtuar brezat pasardhës nga plaga e luftës, e cila dy herë në jetën tonë i ka sjellë njerëzimit pikëllim të patreguar”. Duke pasur parasysh se jemi në epokën bërthamore, dështimi nuk mund të përsëritet. Njerëzimi do të shkatërrohej. Nuk do të kishte një mundësi të tretë.

Masat e kërkuara nga Këshilli i Sigurimit

Për të përmbushur përgjegjësitë e tij sipas Kartës, Këshilli i Sigurimit duhet të miratojë menjëherë veprimet e mëposhtme:

Shtetet e Bashkuara duhet të ndërpresin menjëherë të gjitha kërcënimet ose përdorimin e forcës së qartë dhe të nënkuptuar kundër Venezuelës.

Shtetet e Bashkuara duhet të ndërpresin karantinën e saj detare dhe të gjitha masat ushtarake shtrënguese të ndërmarra në mungesë të autorizimit nga Këshilli i Sigurimit. Shtetet e Bashkuara do të tërheqin menjëherë forcat e tyre ushtarake nga brenda dhe përgjatë perimetrit të Venezuelës, duke përfshirë inteligjencën, detare, ajrore dhe mjetet e tjera të vendosura përpara, të vendosura për qëllime shtrënguese.

Venezuela do t`i përmbahet Kartës së OKB-së dhe të drejtave të njeriut të mbrojtura në Deklaratën Universale të të Drejtave të Njeriut.

Sekretari i Përgjithshëm do të emërojë menjëherë një të Dërguar të Posaçëm, të ngarkuar me detyrën për të përfshirë palët e përkatëse venezueliane dhe ndërkombëtare dhe për të raportuar në Këshillin e Sigurimit brenda katërmbëdhjetë ditësh me këshilla në përputhje me Kartën e Kombeve të Bashkuara, dhe Këshilli i Sigurimit do të mbetet urgjentisht i përfshirë për këtë çështje.

Të gjitha Shtetet Anëtare duhet të përmbahen nga kërcënimet e njëanshme, masat shtrënguese ose veprimet e armatosura të ndërmarra jashtë autoritetit të Këshillit të Sigurimit, në përputhje të plotë me Kartën.

Në mbyllje

Z. President, Anëtarë të nderuar,

Paqja dhe mbijetesa e njerëzimit varen nga fakti nëse Karta e Kombeve të Bashkuara mbetet një mjet i gjallë i të drejtës ndërkombëtare apo lejohet të zbehet në mungesë rëndësie.

Kjo është zgjedhja para këtij Këshilli sot.

Faleminderit.