...lufta fillon me kuptimin e shkaqeve të krizave dhe ajo vazhdon me ndryshimin e mendësisë dhe praktikës...

Shumica e jetës bimore -detare dhe oqeanike- kërcënohet nga çlirimet e gazrave

Rreth 60 për qind e shkëmbinjve koralorë të botës po kalojnë periudha të vështira nga temperaturat e larta

Voa

06/10/2019 - 12:45

Rreth 60 për qind e shkëmbinjve koralorë të botës po kalojnë periudha të vështira nga temperaturat e larta. Në këtë përfundim arrin grupi jo-fitimprurës Rrjeti për Korale të Shëndetshme. Studimet e reja tregojnë sa të dëmshme kanë qenë dy valë të nxehti që goditën gjatë viteve të fundit brezat koralorë në Oqeanin Indian.

Në 2015 dhe 2016 Hemisfera e Jugut u godit nga dy valë të nxehti njëpasnjë, të shkaktuara nga fenomeni natyror El Nino.

Kjo periudhë shumë e nxehtë shkaktoi dëme të konsiderueshme në disa breza delikatë koralorë në Oqeanin Indian:

"Kemi humbur deri në 50% të koraleve në 2016. Kryesisht koralet degëzuese, për shembull akroporat,” thotë Leo Barret i Shoqatës për Mbrojtjen e Jetës Nënujore.

Koralet akropora janë një element i rëndësishëm për ndërtimin e brezave koralorë.

Valët e të nxehtit ndodhin edhe pa pasur ngrohje globale, por në ato kushte brezat koralorë kanë plot vite për ta rimarrë veten.

Catherine Head e Shoqatës Zoologjike në Londër thotë se realiteti i ri i ndryshimeve klimatike i bën valët e të nxehtit më të shpeshta dhe më të rënda:

"Nëse këto valë bëhen më të shpeshta siç është parashikuar, brezat koralorë nuk do të kenë mundësi të rimëkëmben”, thotë ajo.

Zonja Head ka qenë pjesë e një ekipi që vizitoi kohët e fundit brezat koralorë në Oqeanin Indian për të matur dëmet e shkaktuara nga goditjet e motit të nxehtë.

"Koralet me brirë për shembull që njihen si specie që përhapet shumë, ishin dëmtuar rëndë. Rreth 86% e këtyre koraleve ishin prekur nga vala e të nxehtit, ndërsa disa lloje të tjera nuk kishin pasur shumë pasoja”, thotë zonja Head.

Studiuesit shqetësohen se me humbjen e koraleve do të zhduket edhe një numër i konsiderueshëm i gjallesave të oqeanit.

"Do të shohim rënie të larmisë së peshqve dhe të butakëve si dhe ndoshta tkurrje të kompleksitetit në strukturën e koraleve. Disa korale krijojnë më shumë shtresa kalcike se të tjerët. Falë kësaj vetie krijohen këto struktura integrale, shumë interesante,” thotë zonja Head.

Megjithë përpjekjet për të ringjallur brezat koralorë, ato gradualisht po zhduken.

"Ka parashikime që flasin për një zhdukje funksionale të brezave koralorë brenda vitit 2050 nëse çlirimi i gazeve karbonike vazhdon me këto ritme. Por çdo gjë varet nga masa e reduktimit të këtyre gazeve, ashtu siç e parashikoi Marrëveshja e Parisit për të mos lejuar rritje të temperaturave në dete më shumë se 2 gradë celcius,” thotë zonja Head.

Për momentin, shkencëtarët thonë se bota nuk po bën sa duhet për të parandaluar një rritje shkatërrimtare të temperaturave në dete.   

Ngrohja globale kërcënon brezat koralorë në Havai

Breza shkëmborë të Havait janë strehë për koloni magjepsëse peshqish e koralesh, por këto gjallesa po kalojnë vështirësi nga rritja e temperaturave në oqeane. Një valë të nxehti katër vjet më parë dëmtoi brezat koralorë. Tani shkencëtarët po përdorin zhytjet nënujore dhe satelitët për të studiuar gjallesat detare që të gjejnë mënyra për t’i mbrojtur:

Polombarët shohin shenja të zbardhjes së brezave koralorë në ujërat e ishujve Havai. Këto breza koralorë ende nuk e kanë kapërcyer plotësisht dëmin e temperaturave të larta në oqean katër vjet më parë. Shkencëtarët po studiojnë ekosistemet për të gjetur mënyra për mbrojtjen e brezave koralorë.

Në këto përpjekje mund t’i ndihmojë lidhja e të dhënave nga vëzhgimet oqeanike me informatat satelitore:

"Sa herë realizojmë zhytje bëjmë një prezantim të vogël me situatën. E rëndësishme është se po bëjmë matje dhe po i krahasojmë këto të dhëna me informatat nga ajri si dhe nga satelitët. Ideja është që të krijojmë një pasqyrë të madhe të situatës që të kuptojmë këtë realitet,” thotë ekologu Greg Asner.

Ekspertët thonë se brezat koralorë të Havait kanë rëndësi kritike. Ato tërheqin turistë në këto ishuj të largët, duke ndihmuar ekonominë e Havait, gjithashtu ndihmojnë për të mbrojtur brigjet nga dëmi që shkaktojnë dallgët dhe përmbytjet. Në këto shkëmbinj gjejnë strehim një e katërta e specieve detare, megjithëse kjo është një zonë e vogël oqeanike.

Brezat koralorë janë ekosistemi më i larmishëm detar në planetin tonë, thotë oqeanografi Jamison Gove.

"Koralet strehojnë shumë lloje peshqish që janë të rëndësishëm për funksionimin e ekosistemit. Peshku mban komunitetin lokal dhe ndihmon ekonominë përmes turizmit apo peshkimit komercial”.

Një brez koralor i shëndetshëm është i magjishëm. Shkencëtarët shqetësohen se me ngrohjen e ujërave Havai do të humbasë këtë pjesë të mrekullueshme të natyrës së tij dhe shumë specie peshqish do të rrezikohen.

Kërkuesit dhe polombarët kanë vërejtur shenja të zbardhjes së brezave koralorë. Ata u kërkojnë vizitorëve të mos rrezikojnë koralet duke i prekur, apo duke përdorur krem dielli të dëmshëm për ekosistemin, ose duke kapur peshq që ndikojnë tek mbijetesa e koraleve.

“Megjithëse situata është shqetësuese ka vend për shpresë. Në Havai e në pika të tjera të globit gjejmë korale që u rimëkëmbën pas problemeve që shkaktuan zbardhjen e shkëmbinjve. Edhe këtë radhë do të ketë korale që do të rimëkëmben. Sa më shumë të përpiqemi për ta penguar procesin e zbardhjes së shkëmbinjve në shkallë lokale e globale, aq më shumë shans mbijetese u japim koraleve,” thotë oqeanografi Gove.

Ekspertët thonë se mbrojtja e shkëmbinjve koralorë do të vazhdojë të jetë sfidë madhore e krijuar nga ndryshimet klimatike e ngrohja e oqeaneve. Shkancëtarët paralajmërojmë se nëse nuk merren masa për reduktimin e gazeve ndotëse, zbardhja e shkëmbinjve koralorë mund të bëhet një fenomen i përvitshëm brenda këtij shekulli.

Albania Web Design & Development by: WWW.FIT.ALFIT.AL WEB DESIGN ALBANIA