Irani lejon një numër të vogël anijesh të përzgjedhura përmes Ngushticës së Hormuzit

Irani po lejon një numër të vogël anijesh të përdorin ujërat e tij territoriale për të kaluar përmes Ngushticës së Hormuzit, gjë që drejtues të sektorit detar e quajnë një përpjekje për të treguar kontrollin e Teheranit mbi këtë rrugë strategjike.

Sipas të dhënave të ndjekjes detare, të paktën tetë anije kanë kaluar këtë javë përmes ngushticës duke ndjekur një rrugë të pazakontë rreth ishullit Larak, pranë bregdetit iranian.

Ato përfshijnë një përzierje cisternash nafte dhe anijesh mallrash nga India, Pakistani dhe Greqia, si dhe anije të vetë flotës iraniane të naftës. Shumica e këtyre anijeve kishin ndaluar më parë në porte iraniane.

Lloyd’s List Intelligence raportoi të mërkurën se një operator cisternash kishte paguar 2 milionë dollarë ndaj Iranit në këmbim të kalimit të sigurt përmes ngushticës. Anije të tjera mund të kenë kaluar gjithashtu nga e njëjta rrugë, por pa aktivizuar sistemet e tyre automatike të ndjekjes.

Këto lëvizje ndodhin ndërsa vende si Kina dhe India po përpiqen me Teheranin për kalimin e sigurt të anijeve përmes kësaj ngushtice të ngushtë, përmes së cilës kalonte rreth një e pesta e naftës botërore përpara shpërthimit të përplasjes mes SHBA-së, Izraelit dhe Iranit.

Duket se Irani po i jep përparësi anijeve që kanë lidhje tregtare me të ose me të cilat ka marrëdhënie të afërta, në një veprim që analistët e quajnë përpjekje për të shfaqur mbizotërimin mbi këtë rrugë strategjike dhe për të kufizuar izolimin diplomatik të vendit.

Flukset mbeten për momentin të ulëta dhe nuk pritet që kjo të tregojë një rihapje më të gjerë të ngushticës, pasi Irani shihet se po ndjek një strategji të ndërprerjes së furnizimeve me energji për të rritur presionin ndaj qeverisë së Donald Trampit.

Mohammad Mokhber, ish-nënkryetar i parë dhe i afërt me udhëheqësin e ndjerë suprem Ali Khamenei, deklaroi të enjten se pas përfundimit të luftës Irani do të përcaktojë “një regjim të ri” për ngushticën, që do ta “ngrejë Iranin nga një vend nën sanksione në një pozitë të fuqishme në rajon dhe në botë”.

Të paktën nëntë anije kineze që mbartin naftë të papërpunuar dhe karburante të përpunuara si benzina dhe nafta, të lidhura me grupin shtetëror kinez Cosco, janë grumbulluar në Gjirin Persik në veri të Abu Dhabit, duke u përgatitur për të kaluar ngushticën.

Cosco nuk iu përgjigj kërkesave për koment. Irani dhe Kina kanë prej kohësh lidhje të ngushta, ndërsa Pekini ka lejuar rafineritë të vazhdojnë të blejnë naftë iraniane pavarësisht sanksioneve amerikane.

Sulmet në vazhdim në Gjirin Persik kanë shkaktuar kaos në sektorin detar dhe atë energjetik: rreth 3,200 anije janë bllokuar në Gjir, ndërsa kalimet përmes ngushticës kanë rënë me 96 për qind, nga 100–135 në ditë para konfliktit, sipas S&P Global.

Të paktën 22 anije janë goditur gjatë luftës, disa si dëme anësore nga sulmet ndaj rrjetit energjetik, ndërsa të tjera janë sulmuar drejtpërdrejt.

Një anije u godit si pasojë e sulmeve më të gjera ndaj kompleksit të gazit Ras Laffan në Katar të mërkurën në mbrëmje, sipas UK Maritime Trade Operations. Sulmet rritën çmimet e gazit në Evropë deri në 30 për qind dhe çmimin e naftës me rreth 10 për qind, duke arritur pothuajse 119 dollarë për fuçi, përpara se të uleshin më vonë gjatë ditës.

Drejtues të sektorit kanë paralajmëruar për një “goditje energjetike” të zgjatur nëse sulmet vazhdojnë dhe hyrja në Gjir mbetet e kufizuar.

Tom Sharpe, ish-komandant i marinës britanike, tha se për shkak se sulmet amerikane kanë shkatërruar shumicën e radarëve dhe pikave vëzhguese të Iranit, detyrimi i anijeve për t’u afruar pranë bregdetit u lejon forcave iraniane t’i dallojnë.

“Sfida për Iranin për të vendosur kontroll mbi ngushticën tani është si të sigurojë informacionin,” tha ai. “Kontrolli i Hormuzit ka qenë gjithmonë karta kryesore e Iranit.”

Ai shtoi se Irani do të lejojë anijet kineze të kalojnë sepse Kina është një blerës i madh i naftës iraniane, dhe kjo lidhet me faktin se Irani nuk dëshiron ta mbyllë plotësisht ngushticën.

Drejtues dhe analistë të sektorit detar mendojnë se Irani mund të krijojë një sistem të ngjashëm me atë të rebelëve Huthi në Jemen, ku anijet kërkojnë leje për kalim të sigurt përmes një rruge detare të rrezikshme.

Ashtu si në Detin e Kuq, shqetësimi kryesor është nëse vendimet e nivelit të lartë do të zbatohen në terren—apo nëse kontrolli do të jetë i paqëndrueshëm dhe i paparashikueshëm.