Mandati i gjerë i Bordit të Paqes së Trampit e vendos atë në rivalitet me OKB-në

Bordi i Paqes i ngritur nga Donald Tramp për të mbikëqyrur Gazën do të ketë një mandat më të gjerë, i cili mund t’i lejojë atij të rivalizojë OKB-në dhe të ndërmjetësojë në konflikte të tjera botërore, sipas kartës së dërguar anëtarëve të mundshëm. Organi ishte ngjizur fillimisht si pjesë e përpjekjes së presidentit amerikan për të krijuar një kuadër të ri qeverisjeje për enklavën palestineze të shkatërruar, pas ofensivës shkatërruese dyvjeçare të Izraelit kundër Hamasit.

Por teksti i kartës së tij, i cili nuk e përmend Gazën, por thekson nevojën për një “organ ndërkombëtar për ndërtimin e paqes më të shkathët dhe më efektiv”, tregon se shtrirja e tij do të ishte shumë më e gjerë dhe se ky organ — i cili do të kryesohet nga vetë Trampi — mund të përdoret si rival i OKB-së. “Bordi i Paqes është një organizatë ndërkombëtare që synon të nxisë qendrueshmërinë, të rivendosë qeverisje të besueshme dhe të ligjshme, dhe të sigurojë paqe të qëndrueshme në zona të prekura ose të kërcënuara nga konflikti,” thuhet në kartë, sipas një kopjeje të parë nga Financial Times. “Paqja e qëndrueshme kërkon gjykim pragmatik, zgjidhje me ndjeshmëri të përbashkët dhe guxim për t’u larguar nga qasjet dhe institucionet që kanë dështuar shumë shpesh.”

Sipas kopjes, vendet që i bashkohen bordit do të shërbejnë një mandat të kufizuar trevjeçar, përveç rasteve kur japin mbi 1 miliard dollarë brenda vitit të parë të funksionimit të tij. Shpërndarja e kartës erdhi pasi zyrtarë amerikanë kishin hedhur idenë që bordi të lejohej të ndërmjetësonte edhe në pika të tjera të nxehta si Ukraina dhe Venezuela, dhe duket se i jep peshë frikës së diplomatëve se administrata e Trampit po kërkon mënyra për të anashkaluar OKB-në.

Niveli më i lartë i bordit do të përbëhet “posaçërisht” nga krerë shtetesh dhe qeverish nën udhëheqjen e Trampit, sipas një zyrtari të Shtëpisë së Bardhë. Të shtunën, një zyrtar saudit tha: “Mbretëria ka marrë ftesën për t’iu bashkuar Bordit të Paqes nga administrata amerikane dhe ajo po shqyrtohet sipas proceseve tona të brendshme. Ne mbështesim përpjekjet e Presidentit Tramp për të zgjidhur konfliktin dhe për të sjellë paqe të qëndrueshme në Gazë dhe në rajon.”

Karta, hollësitë e së cilës u raportuan për herë të parë nga Haaretz, i jep Trampit kompetenca shumë të gjera si kryetar i Bordit të Paqes, duke i lejuar atij të emërojë, si edhe të largojë, shtete anëtare — një vendim që mund të rrëzohet vetëm me shumicë dy të tretash të anëtarëve. Ajo duket se i jep atij një veto mbi vendimet e bordit, të cilat, sipas kartës, do të “merren me shumicën e shteteve anëtare të pranishme dhe që votojnë, subjekt i miratimit të kryetarit, i cili mund të hedhë gjithashtu një votë në cilësinë e tij si kryetar në rast barazimi”. Gjithashtu, karta i jep atij “autoritetin e posaçëm për të krijuar, ndryshuar ose shpërbëjë njësi vartëse sipas nevojës ose siç është e përshtatshme për të përmbushur misionin e Bordit të Paqes”, siç është komiteti` zbatimit (ekzekutiv) që do të merret me Gazën, ose borde të ngjashme të krijuara për mosmarrëveshje të tjera.

“Si ide është thjesht shumë e paqartë,” tha një zyrtar i lartë evropian. “Çfarë do të thotë ‘anëtarësi’? A është një aleancë apo një organ për ndërmjetësim mes palëve kundërshtare?”

Një zyrtar amerikan tha të premten se planifikimi për Bordin ishte i përqendruar te mosmarrëveshja Izrael–Gazë dhe nuk ishte zgjeruar ende përtej tij. Por më vonë, i njëjti zyrtar tha se Bordi i Paqes ishte strukturuar me një bord të nivelit të lartë të përbërë nga krerë shtetesh dhe, poshtë tij, një bord ekzekutiv themelues, i cili nga ana e tij qëndron mbi një bord ekzekutiv për Gazën, sepse “është e mundur që Bordi i Paqes në të ardhmen të përfundojë … duke përfshirë më shumë se Gazën”.

Marrëveshje të tjera paqeje që Trampi “i ka realizuar” mund të përfshihen në mandatin e Bordit të Paqes përmes krijimit të bordeve të tjera zbatuese, tha zyrtari. Bordi u autorizua zyrtarisht të mbikëqyrte kalimin pasluftës në Gazë nga një rezolutë e Këshillit të Sigurimit të OKB-së në nëntor. Por është e paqartë se çfarë mandati ligjor do të kishte bordi përtej Lindjes së Mesme.

Tramp ka qenë prej kohësh armiqësor ndaj OKB-së dhe ka flirtuar me idenë e tërheqjes së SHBA-së nga organizata. Më herët këtë muaj, ai e tërhoqi SHBA-në nga 31 organe të OKB-së, të cilat, sipas tij, vepronin “në kundërshtim me interesat kombëtare, sigurinë, prosperitetin ekonomik ose sovranitetin e SHBA-së”.