Greko-amerikanët me në krye ambasadoren amerikane kapin mineralet e çmuara të Shqipërisë

Në një veprim me përmasa që duket se tejkalojnë synimin strikt ekonomik të një investimi, grupi AKTOR njoftoi hyrjen e tij zyrtare në sektorin minerar të Shqipërisë

Marrëveshja-kuadër e nënshkruar me BNI Foundation lidhet me bashkëpunimin e posaçëm për kërkimin, zhvillimin dhe shfrytëzimin e burimeve kritike minerale në vendin fqinj, dhe saktësisht të niklit dhe kobaltit. Burime të tregut shpjegojnë se ky zhvillim vendos de facto një kompani greke në qendër të përpjekjeve evropiane dhe amerikane për sigurimin e lëndëve të para kritike, veçanërisht atyre të domosdoshme për prodhimin e baterive për ruajtjen e energjisë.

Marrëveshja parashikon krijimin e një shoqërie të përbashkët (Joint Venture) nën ligjin shqiptar. Në të, grupi AKTOR do të marrë pjesë përmes filialit të tij të ri, AKTOR Metal, me 51%, ndërsa BNI Foundation do të zotërojë 49% përmes filialëve të saj. BNI Foundation bën pjesë në një organizatë më të gjerë me veprimtari të larmuar në fusha si energjia, shëndetësia dhe turizmi në Evropën Juglindore. Ai do të ndihmojë në shoqërinë e përbashkët me të drejtat dhe lejet e shfrytëzimit që ka tani për projektet minerare.

Vlera e investimit, në fazën e zhvillimit të plotë, pritet të arrijë 1 miliard euro. Rëndësi të veçantë ka fakti që financimi do të bazohet kryesisht në kapital amerikan, ndërsa projekti do të mbështetet teknikisht dhe këshilluesisht nga ndërmarrje me bazë në SHBA. Kjo përfshirje e faktorëve amerikanë nënvizon rëndësinë e projektit për zinxhirin perëndimor të furnizimit dhe shpjegon gjithashtu përfshirjen e AKTOR, e cila ka zhvilluar marrëdhënie tregtare me ndërmarrje dhe institucione amerikane, për shembull në tregtimin e gazit të lëngshëm natyror.

Projekti vjen në një periudhë kur Evropa Perëndimore dhe SHBA kërkojnë aktivisht të ulin varësinë nga lëndët e para – dhe bateritë – me origjinë kineze. Sot, Kina mbikëqyr pjesën më të madhe të përpunimit të niklit dhe kobaltit globalisht. Nikli dhe kobalti janë komponentët kryesorë të baterive me jon litiumi që përdoren në automjetet elektrike dhe në sistemet e ruajtjes së energjisë.

Interesi investues i bashkëpunimit greko-amerikan përqendrohet në zonën e Bilishtit në Shqipëri. Të dhënat tregojnë se sasia minerare e vlerësuar tejkalon 500.000 ton nikel dhe 25.000 ton kobalt. Bazuar në këto vlerësime, bëhet fjalë për një nga rezervat më të mëdha të niklit në të gjithë Evropën. Marrëveshja mbulon jo vetëm nxjerrjen, por edhe ndërtimin dhe vendosjen në veprim të njësive të nevojshme të përpunimit.

Burime të tregut e lidhin njoftimin e marrëveshjes të mërkurën me vizitën pak ditë më parë në Tiranë të kryetarit të grupit AKTOR, Alexandros Exarchos, së bashku me ambasadoren amerikane në Athinë, Kimberly Guilfoyle, gjatë së cilës u takuan me kryeministrin e Shqipërisë, Edi Rama.