Kurti sfidon kërcënimin e Vuçiçit: përgatit padi ndaj Serbisë për genocid - por sa mundësi ka ta bëjë?

Kryeministri i Kosovës, Albin Kurti, tha të premten se qeveria e tij ka filluar punën për përgatitjen e padisë kundër Serbisë për gjenocid në Kosovë gjatë periudhës së luftës së fundit.

Ai i bëri këto komente në një konferencë me gazetarë pas miratimit të programit të punës së qeverisë së tij për katër vitet e ardhshme, duke theksuar se çështja e padisë para Gjykatës Ndërkombëtare të Drejtësisë do të jetë edhe një nga përparësitë punës.

“Ne jemi të bindur që Serbia ka kryer gjenocid në Kosovë në luftën e fundit tek ne dhe kjo e meriton një padi dhe qeveria e Republikës së Kosovës e ka përgatitjen e saj obligim ndaj historisë tonë, ndaj qytetarëve që kanë plagët e hapura dhe qe besa edhe ndaj ardhmërisë tonë, që kërkon një shtet demokratik, një shtet të drejtë në të cilën dihet qartë se kush është agresori e kush është viktima”, tha ai.

Zoti Kurti e kishte paralajmëruar një mundësi të tillë edhe më parë, duke nxitur reagimin e Serbisë, presidenti i së cilës, Aleksandër Vuçiç, tha se Kosova nuk mund ta bëjë një gjë të tillë, meqë nuk është anëtare e Kombeve të Bashkuara.

“Po kërcënoni Serbinë me gjyq për gjenocid? Mund ta realizoni këtë vetëm përmes një shteti tjetër, që është Shqipëria, e kjo do të thotë bashkim me Shqipërinë. U kërkoj shqiptarëve të Kosovës që të mos e bëjnë këtë”, i tha ai një televizioni serb dy ditë më parë.

Kryeministri Kurti tha se “përgatitjet janë gjigante sepse një rast i tillë as nuk guxon, as nuk duhet e as nuk mund të humbet”.

Shqiptarët e Kosovës e cilësojnë gjenocid fushatën e forcave serbe gjatë luftës së viteve 1998-1999, gjatë së cilës u vranë mbi 10 mijë veta, mijëra llogariteshin të zhdukur, ndërsa mbi 800 mijë shqiptarë u dëbuan. Lufta mori fund me ndërhyrjen e NATO-s.

Kurti: Kosova nuk mund të ofrojë garanci për ish drejtuesit e UÇK-së

Kryeministri Albin Kurti tha sot se Kosova nuk llogaritet si vend i tretë nga Gjykata e Posaçme për krime lufte në Hagë dhe si e tillë nuk mund të ofrojë garanci për mbrojtje në liri për ish drejtuesit e Ushtrisë Çlirimtare, që ndodhen në paraburgim.

“Problemi me çështjen e garancisë është se Kosova nuk është shtet i tretë. Në gushtin e vitit 2015, atëherë kur u zhvillua diskutimi në Kuvendin e Kosovës, argumenti kryesor se pse duhet aprovohet amandamenti 24 që e votuan deputetët atëbotë e që ne e kundërshtuam, ka qenë se nëse nuk e bëjmë ne do të jetë gjykatë ndërkombëtare e OKB-së. Ne e kemi ditur që nuk është ashtu, pra ajo ka qenë më shumë një lloj frikësimi i atyre që ishin sponsor, qeveria e atëhershme ishte sponsor dhe ne bëmë kritikën tone”, tha ai duke nënvizuar se ishte e qartë që kjo gjykatë nuk do të ishte krejtësisht jashtë Kosovës.

“Por siç e kam thënë shpeshherë një këmbë e ka jashtë dhe një brenda pra brenda ngrehinës tënde juridike kushtetuese ti ke futur Gjykatën Speciale, prandaj nuk je më vend i tretë edhe unë besoj që i gjithë keqkuptimi ka të bëjë me këtë dhe tani jemi në një situatë kaq të pafavorshme ku Kosovës me vet vendimin e datës 3 gusht 2015 i pamundësohet që të konsiderohet si shtet i tretë, i cili do të mund të jepte garanci”, tha kryeministri Kurti.

Ligji për themelimin e Gjykatës mundëson që një shtet i tretë, mund të ofrojë garanci për "të marrë dhe nëse është e nevojshme, të monitorojë një të dyshuar". Përgjatë debateve u tha se disa vende përfshirë Kroacinë kanë shprehur gatishmëri për të ofruar garanci të tilla. Por zyrtarët e këtij vendi hodhën poshtë deklarata të tilla.

Kryeministri Albin Kurti tha se nuk mund të kërkojë nga Kroacia garanci dhe se në këtë proces nuk është i përfshirë shteti i Kosovës.

“Tash aty ka një proces juridik në të cilën ata që janë në burg i kanë mbrojtësit e tyre ligjor të cilët e udhëheqin mbrojtjen pra nuk është shteti në gjyq andaj nuk më takon mua që të marr kësi hapash, do të ishte gabim edhe për shtetin e Kosovës edhe për vet luftëtarët e UÇK-së që i kemi në burg”, tha ai.

Zoti Kurti që bëri paraqitjen e parë të tij në një konferencë të gjatë që nga marrja e mandatit rreth 45 ditë më parë tha se qeveria e Kosovës do të bëj përgatitjet e duhura për bisedimet e ardhshme me Serbinë, që pritet të rifillojnë gjatë muajit qershor.

“Nuk e nënçmojmë dialogun por nuk lejojmë të na e rrëmbej agjendën shtetërore”, tha kryeministri Kurti.   

Mundësitë për padi ndaj Serbisë për gjenocid

Juristi Ehat Miftaraj nga Instituti i Kosovës për Drejtësi tha në një bisedë më Zërin e Amerikës se Kosova duke mos qenë anëtare e Kombeve të Bashkuara, nuk mund të ngrejë padi për gjenocid kundër Serbisë dhe se nuk duhet të hyjë në këtë proces pa bashkërendim të plotë me Shtetet e Bashkuara dhe Bashkimin Evropian.

Të premten kryeministri i Kosovës, Albin Kurti, tha se qeveria e tij ka filluar punën për përgatitjen e padisë kundër Serbisë për gjenocid.

“Ne jemi të bindur që Serbia ka kryer gjenocid në Kosovë në luftën e fundit tek ne dhe kjo e meriton një padi dhe qeveria e Republikës së Kosovës e ka përgatitjen e saj obligim ndaj historisë tonë, ndaj qytetarëve që kanë plagët e hapura dhe qe besa edhe ndaj ardhmërisë tonë, që kërkon një shtet demokratik, një shtet të drejtë në të cilën dihet qartë se kush është agresori e kush është viktima”, tha kryeministri Kurti.

Por, zoti Miftaraj tha se Kosova nuk mund të ushtrojë një padi të tillë, meqë nuk është anëtare e Organizatës së Kombeve të Bashkuara dhe as ratifikuese e statutit të Gjykatës Ndërkombëtare për Drejtësi.

“Në anën tjetër shtetet të cilat do të mund të padisnin Serbinë, shtetet e treta, lidhur me atë që ka ndodhur në Kosovë, pra respektivisht për të bërë padi në emër të Kosovës mund të jenë kryesisht shtetet si Shqipëria apo shtetet mike për të cilat padia ndaj Serbisë do të nënkuptonte edhe prishje të raporteve me këtë shtet”, tha ai.

Mundësia për ushtrimin e një padie të tillë është përmendur edhe në të klauarën nga udhëheqës politik të Kosovës duke nxitur reagimin e Beogradit. Presidenti serb Aleksandër Vuçiç, tha se Kosova nuk mund ta bëjë një gjë të tillë, duke bërë thirrje që të heqë dorë nga kjo nismë. Zyrtarë të Beogradit thanë se paralajmërimi i Kryeministrit Kurti është goditje ndaj bisedimeve për normalizimin e marrëdhënieve ndërmjet të dyja palëve.

Shqiptarët e Kosovës e cilësojnë gjenocid fushatën e forcave serbe gjatë luftës së viteve 1998-1999, gjatë së cilës u vranë mbi 10 mijë veta, mijëra llogariteshin të zhdukur, ndërsa mbi 800 mijë shqiptarë u dëbuan. Lufta mori fund me ndërhyrjen e NATO-s. Kryeministri Kurti tha të premten se “përgatitjet janë gjigante sepse një rast i tillë as nuk guxon, as nuk duhet e as nuk mund të humbet”. Zoti Miftaraj thotë se një proces i tillë është shumë i ndërlikuar.

“Me vet faktin që Kosova në këto 20 vjetet e fundit fatkeqësisht nuk është se ka përgatitur dokumentacionin dhe strategjinë për ta bërë një gjë të tillë, në këtë fazë e shoh thuajse si mision të pamundur, gjithmonë në funksion të asaj që padia për gjenocid të ketë sukses”, tha ai. Në rast të dështimit të një padie të tillë, dëmet për Kosovën do të ishin të pariparueshme thotë zoti Miftaraj derisa përfitime të mëdha do të kishte shteti serb.

“Së paku në aspektin ndërkombëtar Serbia do të pastrohej si të themi nga një njollë duke vërtetuar në njëfarë forme se ai shtet nuk ka kryer gjenocid në Kosovë”, tha zoti Miftaraj. Ai shtoi se Kosova nuk duhet të hyjë në këtë proces pa bashkërendim të plotë me Shtetet e Bashkuara dhe Bashkimin Evropian.

Gjykata Ndërkombëtare e Drejtësisë vërtetoi në vitin 2007 se gjenocidi është kryer në Srebrenicë të Bosnjës ku forcat serbe vranë mbi tetë mijë burra në korrik të vitit 1995. Gjykata tha atëbotë se Serbia nuk e kishte parandaluar gjenocidin, por nuk kishte prova të mjaftueshme që Serbia kishte përgjegjësi të drejtpërdrejtë për të.

Kroacia po ashtu kishte ushtruar padi ndaj Serbisë për gjenocid gjatë luftës së viteve 1991-1995, ndërsa Serbia kishte paraqitur më pas një kundër-padi, me pretendimin se rreth 200 mijë serbë etnikë janë detyruar të zhvendosen në verën e vitit 1995.

Në vitin 2015, Gjykata hodhi poshtë të dyja paditë.