Trampi planifikon të furnizojë me mijëra bomba Izraelin

Qeveria e Trampit po përgatit një shitje prej miliarda dollarësh të bombave 2,000-funtëshe për Izraelin, në shitjen e vetme më të madhe të këtyre municioneve që ngjallin kundërshtime në vitet e fundit, tha për The Washington Post një zyrtar amerikan.

Paketa prej 2.8 miliardë dollarësh, e cila do të blihet me paratë e taksapaguesve amerikanë, përfshin 40,000 bomba me peshë 2,000 paund secila, mes tyre 20,000 MK-84 dhe 20,000 BLU-117, tha zyrtari, i cili, si edhe të tjerë, foli në kushte anonimiteti për të biseduar çështje ushtarake. Shitja përfshin gjithashtu 20,000 koka luftarake depërtuese I-2000.

Ndër municionet më shkatërruese në arsenalet ushtarake perëndimore, shpërthimi i një MK-84 shpërndan fragmente metali në të gjitha drejtimet për qindra metrash, mund të çajë metal dhe beton të trashë dhe shpesh krijon kratere të mëdha në tokë.

Shkëmbimi i pritshëm u është njoftuar jozyrtarisht komiteteve të Kongresit, duke krijuar një provë të mundshme për demokratët, ndërsa pakënaqësitë ndaj kryeministrit izraelit Benjamin Netanyahu kanë krijuar acarime të pashembullta në marrëdhëniet SHBA-Izrael.

Megjithëse përshkruhet si shitje, shkëmbimi financohet përmes një mekanizmi të njohur si Financimi Ushtarak i Huaj, përmes të cilit Shtetet e Bashkuara sigurojnë paratë që Izraeli përdor për të blerë armët.

I pyetur për shqetësimet humanitare, një zyrtar i lartë i qeverisë tha: “Të gjitha shitjet e armëve jashtë vendit po kalojnë përmes procedurës së duhur. Ne nuk komentojmë për shitjet në pritje.”

Ambasada e Izraelit nuk iu përgjigj kërkesës për koment.

Madhësia e paketës tejkalon shitjet e mëparshme të municioneve 2,000-funtëshe për Izraelin gjatë qeverisjeve të Bajdenit dhe Trampit, përfshirë një shitje kundërshtuese prej 2.04 miliardë dollarësh në vitin 2025, e cila anashkaloi procedurën normale të shqyrtimit nga Kongresi.

Bombat 2,000-funtëshe janë përdorur nga Izraeli në qindra raste në Gazë dhe Liban, duke luajtur një rol të rëndësishëm në numrin e viktimave të këtyre konflikteve. Izraeli është kritikuar për hedhjen e rregullt të MK-84 në zona të Gazës që i kishte shpallur të sigurta për qytetarët.

“Ato i përdorin shumë kur përpiqen të godasin një ndërtesë,” tha Trevor Ball, ish-teknik i ushtrisë amerikane për çaktivizimin e municioneve shpërthyese. “Nëse Hezbollahu ose kushdo tjetër ndodhet në një ndërtesë, një MK-84 do ta shembë të gjithë ndërtesën.”

I quajtur “çekiçi” nga pilotët amerikanë gjatë Luftës së Parë të Gjirit, ai është e vetmja municion që qeveria e presidentit Xho Bajden ndaloi së dërguari në Izrael gjatë luftës në Gazë, për shkak të shqetësimeve për vrasjen e civilëve palestinezë. Kjo përfshiu pezullimin e një ngarkese të vetme të këtyre municioneve në pranverën e vitit 2024. Kjo politikë u përmbys menjëherë nga presidenti Donald Tramp në janar 2025, në muajin e parë të rikthimit të tij në detyrë.

“Duke pasur parasysh mënyrën se si Izraeli ka zhvilluar luftën e tij ajrore në Gazë dhe, deri diku, në Libanin jugor, ka shqetësime për mënyrën se si do të përdoren armë të tilla në zona me popullsi të dendur,” tha Brian Finucane, këshilltar i lartë në International Crisis Group. “Kjo duke hamendësuar se fillimisht shënjestrohen synime të vlefshëm ushtarakë, pasi ka shqetësime për atë që Izraeli e quan shënjestër e vlefshme ushtarake.”

Mbështetja e SHBA-së për shitjen vjen pavarësisht disa pikave të acarimit mes Izraelit dhe qeverisë së Trampit, përfshirë sulmet e dhunshme të kolonëve izraelitë ndaj palestinezëve në Bregun Perëndimor dhe shqetësimet e vazhdueshme për operacionet ushtarake izraelite në Liban dhe Siri. Izraelitët gjithashtu kanë hedhur poshtë planin e paqes së Trampit për Gazën, i cili parashikon çarmatimin e Hamasit në këmbim të tërheqjes së forcave izraelite.

Kur qeveria e Trampit arriti një marrëveshje jetëshkurtër me Iranin, që synonte t’i jepte fund luftës atje, aleatët e Netanyahut e kritikuan ashpër marrëveshjen dhe sulmuan nënpresidentin Xhej Di Vens për bisedimin e saj.

Ndërsa konflikti është zgjatur në prag të zgjedhjeve të mesmandatit, Trampi dhe bashkëpunëtorët e tij janë acaruar gjithnjë e më shumë me Netanyahun, i cili e kishte shtyrë luftën me premtimin për një fitore të shpejtë dhe vendimtare. Megjithëse dërgesat për porosi të tilla mund të zgjasin disa vjet, miratimi i shitjeve të tilla përcjell një sinjal më të gjerë për marrëdhëniet dypalëshe.

“Nëse synimi i qeverisë së Trampit është të qetësojë gjendjen në Lindjen e Mesme, koha e kësaj shitjeje është e pazakontë,” tha Finucane. “Pavarësisht nëse ky është qëllimi i tyre apo jo, ajo i përcjell Izraelit një votëbesim.”

Qeveria e Trampit po ushtron trysni ndaj drejtuesve të Komitetit të Senatit për Marrëdhëniet me Jashtë dhe të Komitetit të Dhomës së Përfaqësuesve për Punët e Jashtme që ta miratojnë shitjen.

Drejtuesit republikanë dhe demokratë historikisht i kanë mbështetur shitje të tilla, por ata po përballen me kundërshtim në rritje nga deputetë të thjeshtë lidhur me mbështetjen e SHBA-së për Izraelin, si pasojë e pakënaqësisë ndaj luftërave në Gazë dhe Iran.

Sondazhet tregojnë në mënyrë të vazhdueshme se shumica e amerikanëve kundërshtojnë luftën në Iran, e cila ka rritur kostot e energjisë dhe inflacionin. Në korrik, më shumë se 100 demokratë të Dhomës së Përfaqësuesve votuan për t’i dhënë fund të gjithë ndihmës amerikane për Izraelin, duke sinjalizuar një ndryshim historik në qëndrimin e partisë ndaj këtij vendi.

Senatori Kris Van Holen (demokrat nga Merilendi) tha të martën se synonte të ndërtonte mbështetje kundër shitjes së armëve. “Donald Trampi po dërgon bomba të paguara nga taksapaguesit amerikanë tek një qeveri e drejtuar nga një kriminel lufte i kërkuar — ndërsa qeveria e Netanyahut vazhdon të bombardojë Gazën dhe Libanin dhe të bllokojë drejtësinë dhe përgjegjësinë për amerikanët e vrarë nën mbikëqyrjen e saj,” tha ai.

“Kjo nuk është vendosja e amerikanëve në plan të parë. Ne do të punojmë për ta ndaluar,” shtoi ai.

Republikanët janë më të bashkuar në mbështetjen e tyre për Izraelin, por një numër në rritje konservatorë, përfshirë Megyn Kelly, Tucker Carlson dhe Candace Owens, kanë vënë në pikëpyetje mbështetjen e palëkundur të Uashingtonit dhe ndihmën prej 3.8 miliardë dollarësh që SHBA-ja i dërgon Izraelit çdo vit.

Përveç MK-84, shitja përfshin I-2000, një trup bombe përshkuese që përdoret për të goditur ndërtesa të fortifikuara, dhe BLU-117, një variant i MK-84 me veshje mbrojtëse termike, që e bën më të sigurt ruajtjen e saj në anije.