Trampi kërkon izolim të plotë të Iranit ndërsa pret marrëveshje pas zgjedhjeve

KOMBET E BASHKUARA, 22 shtator (Reuters) — Presidenti amerikan Donald Trump bëri thirrje të martën për izolim të plotë ekonomik të Iranit, duke mos dhënë asnjë shenjë se Shtetet e Bashkuara janë të gatshme të rifillojnë bisedimet në Asamblenë e Përgjithshme të OKB-së.

Megjithatë, ai tha se beson se një marrëveshje do të arrihet pas zgjedhjeve të mesmandatit në SHBA në nëntor.

Irani kishte lënë më herët të kuptohej se mund të rifilloheshin bisedimet për t’i dhënë fund luftës gati shtatëmujore, ndërsa presidentët e të dy vendeve ndodhen në Nju Jork për Asamblenë e Përgjithshme të OKB-së.

Një zyrtar i lartë iranian i tha Reuters se Irani mund të linte hapur ngushticën e Hormuzit për bartjen detare të Gjirit brenda shtatë ditësh, nëse SHBA-ja do të përmbushte kërkesat e Teheranit për uljen e trysnisë ushtarake dhe heqjen e bllokadës amerikane ndaj porteve iraniane. Sipas tij, Teherani ia kishte përcjellë Uashingtonit qendrimin e fundit përmes ndërmjetësve javën e kaluar.

Sekretari amerikan i Shtetit, Marco Rubio, tha për NBC se SHBA-ja është e hapur për të biseduar me iranianët, “veçanërisht nëse kjo ka mundësi të çojë në diçka pozitive” dhe në përmbushjen e qëllimit të luftës. Por në fjalimin e tij të ashpër në OKB, Trampi nuk dha shenja gatishmërie për marrëveshje.

“U bëj thirrje të gjithë vendeve të ndihmojnë në zbatimin e izolimit të plotë ekonomik të Iranit.”

Trampi shtoi se beson se “do të bëjmë një marrëveshje menjëherë pas zgjedhjeve”, sepse, sipas tij, nuk ka arsye që Irani të mos e bëjë këtë dhe se Teherani po pret të shohë se si do të dalë ai në zgjedhjet e mesmandatit.

Irani sheh një “mundësi të artë” për rikthimin e diplomacisë

Zyrtari i lartë iranian i tha më herët Reuters se SHBA-ja duhet të shpallë zyrtarisht se dëshiron ta zgjidhë çështjen përmes diplomacisë dhe më pas të pajtohen për një afat kohor.

“Asambleja e Përgjithshme e OKB-së është një mundësi e artë që SHBA-ja t'i rikthehet diplomacisë,” tha ai.

Nuk dihet për ndonjë takim ballë për ballë mes Iranit dhe SHBA-së që nga korriku, kur u arrit një marrëveshje e përkohshme për t'i dhënë fund luftës, por ajo u rrëzua disa javë pasi ishte nënshkruar.

Qendrimi i Iranit mbetet i prerë. Kryetari i parlamentit iranian, Mohammad Baqer Qalibaf, i cili kishte drejtuar ekipin e bisedimeve iranian në bisedimet e mëparshme, tha se Irani nuk do të dorëzohet kurrë.

“Trampi duhet ta kuptojë se nuk mund t’ia detyrojë fuqinë e tij popullit iranian dhe forcave të tij të armatosura”, tha Qalibaf.

Gjiri kërkon rikthimin e transportit përmes Hormuzit

Të gjitha palët duan rikthimin e bartjes detare përmes ngushticës së Hormuzit, përmes së cilës kalonte para luftës rreth një e pesta e dërgesave botërore të naftës dhe gazit. Por shtetet e Gjirit janë gjithashtu të kujdesshme për t’i dhënë Iranit shumë fuqi.

Të gjitha, përveç Omanit, presin baza të mëdha ushtarake amerikane, të cilat janë goditur vazhdimisht nga Irani gjatë luftës.

Arabia Saudite, më e madhja ndër këto shtete, është përfshirë më thellë në përplajse këtë muaj, ndërsa luftëtarët Huthi, të lidhur me Iranin, kanë përparuar në Jemen, kanë zmbrapsur forcat e qeverisë të mbështetura nga Arabia Saudite dhe po kërcënojnë eksportet saudite të naftës përmes Detit të Kuq.

Megjithatë, pati një lehtësim në tregjet e naftës të martën, pasi burime i thanë Reuters se Arabia Saudite kishte rifilluar përdorimin e tubacionit East-West dhe mund të rifillonte brenda disa orësh eksportet, megjithëse me vëllim të zvogëluar, nga porti i Yanbu-së në Detin e Kuq.

Ky tubacion është rruga kryesore e Arabisë Saudite për eksportet e naftës, duke shmangur ngushticën e Hormuzit. Ai ishte mbyllur pas sulmeve të këtij muaji, për të cilat Riadi fajësoi aleatët iranianë në Irak.

Sauditët kërkojnë mbështetjen amerikane kundër Huthëve

Huthët kanë zmbrapsur forcat qeveritare të mbështetura nga Arabia Saudite përgjatë Detit të Kuq dhe ngushticës së Bab el-Mandebit, ndërsa kanë sulmuar drejtpërdrejt Arabinë Saudite me raketa dhe dronë. Tani ata po përpiqen të marrin mbikëqyrjen e lartësive strategjike të maleve Kahbub, që mbikëqyrin bregdetin e Detit të Kuq.

SHBA-ja, e cila bombardoi Huthët për dy muaj vitin e kaluar, deri tani i ka kundërshtuar kërkesat e përsëritura të princit të kurorës saudite Mohammed bin Salman për t'iu rikthyer luftimeve.

Sipas New York Times, Trampi anuloi në minutën e fundit të dielën sulmet amerikane ndaj Huthëve, pasi trupat kishin filluar tashmë të ngarkonin bombat në avionë.

I pyetur për arsyen pse Uashingtoni nuk kishte goditur Huthët, Rubio tha se, nëse gjendja arrin në atë pikë, “Shtetet e Bashkuara do të qëndrojnë gjithmonë me Arabinë Saudite dhe do ta mbështesin atë”, duke nënkuptuar marrëveshjen mes dy vendeve.

Por ai shtoi se përplasja është “shumë e rrezikshme dhe e ndërthurur” dhe se SHBA-ja nuk dëshiron që ajo të ndikojë në marrëdhëniet e saj me Huthët.

Katari propozon një arkitekturë të përbashkët sigurie

Në takimin e shteteve të Gjirit me Trampin po bisedohet edhe një parashtrim i Katarit për një kuadër të përbashkët sigurie, që do të përfshinte Iranin dhe shtetet arabe të Gjirit. Sipas burimeve rajonale, Irani po e shqyrton atë.

Kryeministri i Katarit, Sheikh Mohammed bin Abdulrahman Al Thani, tha të dielën në Forumin Ekonomik të Katarit në Nju Jork se një marrëveshje e tillë do të duhej të përfshinte garanci sigurie për shtetet e Gjirit dhe zgjerim të ndërvarësisë ekonomike me Iranin.

“Siguria afatgjatë nuk mund të ndërtohet përmes cikleve të përsëritura të përshkallëzimit dhe hakmarrjes, apo përmes marrëveshjeve që e lënë një shtet përgjithmonë të shfaqur ndaj pasigurisë”, tha ai.