Franca pushtohet nga fryma revolucionare: digjen shkolla e bashki ndërsa kryengritjet përhapen

Kryengritjet e nxënësve të shkollave të mesme në mbarë Francën janë përshkallëzuar në dhunë ditët e fundit, ndërsa zyrtarët e lartë dhe politikanët e së djathtës së skajshme akuzojnë Jean-Luc Mélenchonin, figurën e së majtës së skajshme, se po nxit trazirat.

Sipas Ministrisë së Brendshme, më shumë se 3,000 njerëz janë ndaluar këtë javë, ndërsa nxënësit — të zemëruar nga mbipopullimi i shkollave, pajisjet e vjetëruara dhe mungesa e investimeve në arsim — kanë shpërthyer në kryengritje para më shumë se 1,000 shkollave. Disa shkolla u dogjën, përfshirë në Nantes dhe Lyon. U bë gjithashtu një përpjekje për t’i vënë zjarrin bashkisë së Bordeaux-së. Transporti publik u pezullua në Marseille, ndërsa shërbimet e tramvajit u pezulluan në Strasbourg. Që nga fillimi i kryengritjeve, 65 pjesëtarë të punonjësve dhe 170 nxënës janë plagosur dhe më shumë se 100 shkolla të mesme janë dëmtuar “rëndë”, sipas ministrit të Arsimit Édouard Geffray. “Dhuna nuk do t’i ndalojë nxënësit tanë nga e drejta e tyre themelore për arsim”, shkroi Geffray në X të enjten. Kryeministri Sébastien Lecornu kishte akuzuar më herët këtë javë partinë e të majtës së skajshme La France Insoumise se po “shfrytëzon zemërimin [e nxënësve] për qëllime partiake”.

Një zyrtar pranë Lecornus tha se shërbimet e zbulimit ndanin vlerësimin se trazirat ishin “një manovër” e organizuar nga La France Insoumise e Mélenchonit “dhe përfaqësuesit e saj të së majtës së skajshme”. Kjo është një “pikë kthese”, shtoi ai. “Nuk bëhet më fjalë për bllokime të shkollave të mesme, por për dhunë urbane.” Udhëheqësja e të djathtës së skajshme Marine Le Pen fajësoi gjithashtu të enjten LFI-në e Mélenchonit për trazirat. “Këto nuk janë më kryengritje të nxënësve. Janë trazira të organizuara nga profesionistë dhe të mbikqyrura nga deputetë të La France Insoumise”, tha ajo, duke kërkuar miratimin e një ligji të ri “kundër trazirave”.

Mélenchoni ka bërë thirrje për kryengritje paqësore, por tha se ato erdhën si kundërpërgjigje ndaj gjendjes “së mjerueshme” të arsimit kombëtar pas nëntë vitesh të pushtetit të presidentit Emmanuel Macron. “Jemi të tmerruar nga gjendja e vjetëruar e shkollave tona të mesme. Një shpërfillje e tillë është e turpshme!” shkroi Mélenchoni në X. “Qeveria e Makronit ka bërë një gabim të tmerrshëm. Duke na fajësuar për gjithçka, ata mendojnë se po e zgjidhin shqetësimin.” Kandidati i të majtës së skajshme ka rreth 17 për qind në matjet e votimit, çka mund ta çojë atë në balotazh përballë Le Penit.

Pamjet e shpërndara në rrjetet shoqërore tregojnë një ngjarje në të cilin një i ri u godit nga afër nga një predhë e qëlluar nga një hedhës granatash i policisë. Hetime janë hapur për tre ndodhi në të cilat nxënësit dyshohet se janë plagosur nga forcat e rendit, tha të mërkurën ministri i brendshëm Laurent Nuñez.

Kryengritjet vijnë në kohën kur qeveria njoftoi shkurtime shpenzimesh për vitin 2027 — megjithëse jo në arsim — në përpjekje për të qetësuar shqetësimet e tregjeve lidhur me përkeqësimin e financave të Francës, i cili ka sjellë rritje të kostove të huamarrjes. Qeveria tha se buxheti i arsimit për vitin e ardhshëm do të rritet me 1.1 miliardë euro krahasuar me vitin e kaluar, por pagat e mësuesve do të ngrihen pjesërisht. Në fillim të kësaj jave, sindikatat franceze të punës organizuan greva për pagat dhe rritjen e kostos së jetesës.

Qeveritë në Francë kanë pasur prej kohësh frikë nga kryengritjet e nxënësve, të cilat mund të shpërthejnë në mënyrë të paparashikueshme dhe të ndikojnë me shpejtësi në mendimin e njerëzve.

Në vitin 1968, një kryengritje studentore ndihmoi në nxitjen e grevave kombëtare që për pak sa nuk rrëzuan qeverinë e De Gaulle-it. Më vonë, grevat e studentëve u ndërthurën me kryengritjen e gilets jaunes në vitin 2018, duke e thelluar krizën më të madhe të brendshme të mandatit të parë të Makronit.

Sistemi arsimor francez tregoi një përkeqësim të theksuar sipas një studimi ndërkombëtar krahasues të OECD-së, të botuar në shtator, i cili vërejti rënien e vazhdueshme të aftësive të nxënësve në lexim dhe një rënie “të pashembulltë” në matematikë. OECD-ja vuri në dukje mungesën e mësuesve, kushtet e dobëta në klasa dhe pabarazinë midis nxënësve të pasur dhe atyre të varfër si shkaqe. Koha e humbur e mësimit për shkak të mbylljes së shkollave dhe mungesës së mësuesve që nuk u zëvendësuan arriti në 10 për qind në nivel kombëtar, sipas Ministrisë së Arsimit.